ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
681
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
و لكن « 1 » صعب « 2 » نبوند و اين بدان بوذ كه كدشتن بيمارى صفرائى يا بخوى بوذ اكر صفرا تنك بوذ يا باسهال اكر سطبر بوذ يا بقى اكر صفرا معتدل بوذ بقوام ، و نيز بگرد آمدن صفرا كى آنجا گرد آمدست ، اكر باجواف ركها بوذ يا بمعده يا بروذكانى ، باز كدشتن بيمارى خونى برعاف بوذ يا بيرون آمذن خون از مقعد يا از رحم يا از انتقال اين مايها اكر بيمار « 3 » ضعيف بوذ و قوّت او دفع نتواند كردن يا از تن بيرون آيذ ، و هشتم از انحطاط اين بيمارى كباخر نوبها « 4 » ( f . 542 ) قوى كردذ ، و اين ببيماريهاى « 5 » بلغمانى و سودائى بوذ كه كدشتن « 6 » اين بيماريها بتحليل بوذ و اين آن بوذ « 7 » بجمله كبقراط « 7 » كفت كى بر بيمارى دليل هم بيمارى بوذ و اين آمذن نوايب و تعاقب ادوار بعضها على بعض بوذ هر تبى را كه ورا نوبه « 8 » بوذ همان تب را فترت بوذ ، و نوبه « 9 » آن زمان را خوانند كتن كرم بود « 10 » و تب آمذه بوذ ، و فترت ان زمان را خوانند كتن سرد بود « 11 » و تب رفته بوذ ، و اين هر دو زمان را اعنى نوبه « 8 » را و فترت را بيك جاى دور خوانند ، و نوبهء « 8 » تب بلغمانى جن بغايت درازى بوذ هر ده ساعت بوذ و فترت « 12 » او شش ساعت « 13 » و تمامى دور او بيست و جهار ساعت « 14 » ، و بوذ كه زمان فترت بفزايذ و زمان نوبت بكاهذ جندانك نوبت شش ساعت كردذ و فترت هژده ساعت ، و تب غبّ جن خالص بود دوازده ساعت بيش نبوذ و فترت او سى و شش ساعت « 15 » ، و بوذ كزمان نوبه « 8 » بكاهذ و زمان فترت بفزايذ تا شش ساعت زمان نوبه « 8 » بوذ و جهل و دو ساعت زمان فترت « 14 »
--> ( 1 ) - ب ه : افزوده . ضعيف بوند و ( 2 ) - ب ه : افزوده . هول ( 3 ) - ف : بيمارى ( 4 ) - ف : نوبتها ( 5 ) - ف : بيماريها ( 6 ) - ف : كه بكذشتن ( 7 - 7 ) - ف : كه بجمله بقراط ( 8 ) - ف : نوبت ( 9 ) - ف : نوبة ( 10 ) - « ف » و « ب ه » : كردذ ( 11 ) - ب ه : كردد ( 12 ) - ف : فترة ( 13 ) - « ف » و « ب ه » : افزوده . بوذ ( 14 ) - ب ه : افزوده . بوذ ( 15 ) - ف : افزوده . بوذ